Pakleštica - vacic.org

Pklešica / Pakleštica

Трпели смо од Турци - ко у пакъл, па смо се затова преселили, цело село, и затова смо тека селото крстили

Selo Pklešica (srb. Паклештица, blg. Пъклещица) se prvi put spominje u spisku platiša turskog dželepkeškog poreza za 1576-1577. godinu, sa 3 domaćinstva. Ovu vrstu nameta (tur. çelepkeşan, od çelep pastir) plaćala su domaćinstva koja su imala više od 25 ovaca, a koja su živela u jednoj od 10 balkanskih pokrajni (tur. sançak) koje su Turci osvojili pre 1453. godine [Greenwood 1988].

Po predanju, Pklešicu su osnovale izbeglice iz sela u blizini današnje Cerove, koje se nalazi na putu Pirot-Knjaževac. Meštani tog sela su ubili Turčina, ali nisu uspeli da uhvate i njegovog psa, koji je doveo Turke do tela svog vlasnika. U znak odmazde, turska kaznena ekspedicija je napala selo a seljani koji su se spasli pogroma osnovali su novo selo Pklešicu nazvanu tako jer su se spasli iz pakla.

We suffered from the Turks - like in hell, which is why we moved, the whole village, and why we thus named the village

The first mention of the village of Pakleštica (srb. Паклештица, blg. Пъклещица) is in the Turkish çelepkeşan tax records for years 1576-1577, as having 3 households. Çelepkeşan (tur. çelep shepherd) duty was paid in livestock by households that owned more than 25 sheep, who lived in one of the 10 Balkan provinces (tur. sançak) conquered by the Turks before 1453 [Greenwood 1988].

Village folklore says that Pakleštica was founded by refugees from the vicinity of Cerova, a village located along the Pirot-Knjaževac road. (Serbian word cer is derived from Latin cerrus, a species of oak native to south-eastern Europe, Quercus cerris) Villagers had killed a Turk, but did not capture his dog, who then led other Turks to its owner's grave. In retaliation, Turks attacked the village and those who escaped the massacre founded a new village Pakleštica named that way because they escaped from hell (srb. pakl*, pakao).

Broj stanovnika raste sve do Drugog svetskog rata, i dostiže vrhunac od 840 koliko ih je bilo na popisu 1930. godine. Posle rata počinje odseljavanje, prvo u Vojvodinu, u kuće prognanih folksdojčera. a posle toga u Beograd i Pirot. 2021. godine u selu je ostalo svega 15 stanovnika.

Population of Pakleštica steadily grew until the Second World War, and peaked at 840 in the 1930 census. After the war migration started in earnest, first to Vojvodina, into houses of expelled Germans, then to Belgrade and Pirot. As of 2021, there are only 15 residents still living in Pakleštica.

Spisak stanovnika Pakleštice baziran na [Đorđević i Vojčić 2001] i dopunjen terenskim radom (○ na grafikonu), nabraja preko 90% stanovnika popisanih posle Drugog svetskog rata (— na grafikonu), ali obuhvata svega manjinu nosilaca domaćinstava sa spiskova od 1890. do 1922. godine.

The master list of inhabitants of Pakleštica based on [Đorđević i Vojčić 2001] and expanded through field work (○ in the plot above), accounts for more than 90% of people listed in population censuses done after the Second World War (— in the plot above), but contains only a small minority of heads of households from lists made between 1890 and 1922.

Prema [Đorđević i Vojčić 2001], Paklešani su organizovani u sledeće rodove ili familije:

According to [Đorđević i Vojčić 2001], people of Pakleštica are organized into the following clans:

Prekor	Prezimena / Surnames	Broj osoba / Num. individuals	Najranije / Earliest	Najkasnije / Latest	Komentar / Comment
Antini	Antić, Rančić	13	1916	1972
Adžije	Vidanović	22	1895	1973	Hadžija or Adžija (arab. hadji) se dodaje na prezime nekoga ko je hodočastio, obično u Jerusalim. Hadžija or Adžija (arab. hadji) is a title given to someone who completed a pilgrimage, usually to Jerusalem.
Barenci	Panić, Vlatković	10	1909	1957
Buzini	Spasić	16	1921	1960
Vavutovi	Mitić	14	1914	1968
Vacini	Nikolić, Vacić	25	1920	1969	Vacini i Vacić po Vasiliju (Vaci) Nikoliću.
Vešćini	Jelenković	24	1907	1962
Videnovi	Dimitrijević, Antić	18	1890	1975	Po Videnu Dimitrijeviću.
Vojčini	Vojčić	18	1850	1939	Vojčini i Vojčić po Vojči.
Votćini-Terzije	Đorđević	19	1840	1962	Votćini po Valentini Voti Đorđević (1840-1942), koja je poživela 102 godine. Terzija (tur. terzi) je tradicionalni naziv za krojača. Votćini after Valentina Vota Đorđević (1840-1942), who lived for 102 years. Terzija (tur. terzi) is a traditional term for a tailor.
Grnčarovi	Rančić, Đorđević	47	1849	1982	Grnčarovi i Đorđević po Đorđu Rančiću (1849-1929), koji je bio grnčar. Grnčarovi and Đorđević after Đorđe Rančić (1849-1929), who was a potter (srb. grnčar).
Gromšini	Vasić	28	1894	1963
Dedinikolini	Ćirić, Nikolić	14	1904	1955
Đorinci	Andonović, Lilić, Cvetković	67	1892	1973
Zlatkovi	Živković	16	1901	1957
Zotini	Ćirić	21	1904	1955
Jelovčanje	Živković	20	1889	1951
Jovanovi	Jovanović	34	1870	1966	Jovanovi i Jovanović po Jovanu.
Jolinci	Vasić, Spasić, Đorđević	31	1887	1974
Jončini	Antić	23	1879	1965
Koljini	Dimitrijević, Ćirić	12	1887	1948
Kostini	Kostić	54	1833	1956	Kostini i Kostić po Kosti Tošiću.
Kotičćini	Kostić	12	1880	1959
Krivćini	Najdanović, Panić	11	1904	1965
Lesičkovi	Mladenović	15	1859	1950
Madikovi	Madić, Antić, Kostić	32	1882	1962
Madini	Zdravković	55	1886	1959
Madini-Turci	Ćirić, Todorović	28	1886	1959	Madini Turci po Madi Ćiriću. Deo familije Turci: Mada, Ilija i Jovan Ćirić su bili braća.
Mančini	Dimitrijević	12	1915	1949	Mančini po Manči Dimitrijeviću.
Marćini	Jovanović, Zdravković	26	1888	1949
Milenkovi	Milenković, Aleksić	24	1889	1957
Minčini	Minčić	16	1889	1950	Minčini i Minčić po Minči.
Nešini	Nešić	11	1906	1968	Nešini i Nešić po Nenadu, Neši.
Nikolčini	Spasić, Đorđević	41	1893	1962	Nikolčini po Nikoli Đorđeviću.
Nojini	Džunić, Tančić	19	1905	1964	Nojini po Noji Džuniću.
Oreškovi	Manić	23	1903	1960
Penčini	Penčić, Aleksić, Potić	74	1890	1972	Aleksić po Aleksi Penčiću. Potić po Poti Penčiću.
Penčini-Jerinini	Penčić	20	1912	1972
Pepini	Petrović	8	1903	1958	Pepini i Petrović po Petru, Pepi.
Pešinci	Pešić, Vlatković, Živković, Aleksić, Antić	74	1884	1972
Prnđini	Manić	6	1870	1962
Prnđini-Dokturje	Manić	10	1870	1953
Prnđini-Čuljini	Manić	9	1886	1944
Ristinci	Ristić	2	1895
Rubenovi	Panić, Aleksandrović	18	1902	1989
Saltirkovi	Petrović	6	1912	1972
Solunci	Tomić	8	1910	1966
Srepćini	Jotić, Mladenović	9	1897	1954
Stankovi	Mančić	32	1905	1968
Tančini	Živković	7	1862	1936	Tančini po Tanči Živkoviću.
Tomini	Džunić	15	1900	1958
Turci	Ćirić, Mančić	18	1886	1944	Madini Turci i Ćirčini su bili deo familije Turci. Mada, Ilija i Jovan Ćirić su bili braća.
Cvrcini	Mančić	8	1932	1967
Cigani-Asanovi	Asanović	19	1885	1976
Cigani-Najdanovi	Alić	8	1902	1967
Ćirčini	Ćirić, Jovanović	15	1908	1948	Ćirčini po Jovanu Ćiriću. Deo familije Turci: Mada, Ilija i Jovan Ćirić su bili braća.
Ćićini	Krstić, Đorđević, Živković	28	1875	1959
Čolićini	Stamenković, Panić	26	1894	1971
Čuljini	Mitić, Mančić	28	1886	1971
Džunelinci	Spasić	9	1921	1954
Šiškovi	Ignjatović, Mateić	17	1895	1954
Šiškovi-Josini	Krstić	6	1909	1948

Mapa Pakleštice / Map of Pakleštica

Spor sa Rsovcima / Dispute with Rsovci

Усукује ко Рсовчанин, па не знајеш какво те је излагал, а какво је право казал

Spor između Paklešana i Rsovčana oko utrine u mestu zvanom Kovačevo trajao je punih 114 godina, od poravnanja pred turskim vlastima 1845. do rešenja Saveta za finansije NO sreza Pirot 27. maja 1959. godine koje je konačno uspostavilo granicu između katastarskih opština Pakleštica i Rsovci.

Twists like someone from Rsovci, so you don't know when he lied, and when he told the truth

A legal dispute between the people of Pakleštica i Rsovci over a pasture in the locale called Kovačevo went on for full 114 years, from the initial settlement reached under the Turkish authorities in 1845, until the decision of the Financial Council of Pirot County on May 27th 1959, which finally established the boundary between cadastral municipalities of Pakleštica i Rsovci.

Ovaj spor je obilno dokumentovan. Na primer, evo spisa od 20. maja 1862. godine. Pprednja strana je napisana arapskim pismom (najverovatnije na turskom), dok je naličje pisano ćirilicom.

This dispute has been abundanly documented. For example, here's a document from May 20 1862, written in Arabic script (most likely in Turkish), and reverse written in Cyrillics:

Protiv presude u korist Rsovaca od 27. maja 1894, Mada Ćirić i Petar Stanisavljević kao opunomoćnici seljana Pakleštice 23. januara 1896. podneli su tužbu prvostepenom sudu u Pirotu:

On January 23rd 1896, Mada Ćirić and Petar Stanisavljević as representatives of Pakleštica relitigated the court decision from May 27th 1894, which had been settled in favor of Rsovci:

16. marta 1896. godine Paklešani su opunomoćili Madu Ćirića, Antu Manića i Anta Jovanovića da ih zastupaju pred svim zemaljskim vlastima:

On March 16th 1896, people of Pakleštica authorized three of their fellow villagers Mada Ćirić, Anta Manić i Anta Jovanović to represent them in all legal matters:

Literatura / References:

Greenwood, Antony. Istanbul’s Meat Provisioning: A Study of the Çelepkeşan System. Ph.D. dissertation, University of Chicago. 1988.
Đorđević, Nikola G. i Vojčić, Dragoslav V. Pakleštica: selo i škola. Narodna biblioteka Pirot. 2001.
Petrović, Vukašin. Velika Lukanja, od postanka do potapanja. Muzej Ponišavlja - Pirot. 1985.